Türkiye de GO oyununu çok fazla bilen yoktur. Geçmişi 4000 y?llık olan, esrarengiz ve büyüleyici bu oyunun kimin tarafından bulundu?u tam olarak bilinmese de, Çin’in bu oyunu do?urdu?u pek çok kaynak tarafından do?rulanmıştır.
Weigi ismiyle ortaya çıkan GO hakk?nda en sağlam söylentiler, Çin imparatoru Shun’un, zeka gerisi o?lunun zekasını biraz geliştirebilmek için böyle bir oyunu türetmiş oldu?u yönündedir. Oyunu ö?renmek ne kadar kolaysa, GO’yu hayatın bir parçası olarak kabul etmek, oyunda ilerlemek ve rütbe sahibi olmak, bir ömür boyu sürecek kadar meşakkatli ve yorucudur.
GO felsefesi insan hayatından izler ta??r. ?nsanın hedefine ula?mak için çizdişi stratejiler bu oyunla özde?le?tirilebilir. Atılgan tav?rl?, iradesiz ya da sab?rl? olan insanlar özelliklerini GO tahtasına yansıtabilirler. Sonucu da -galibiyet ya da mağlubiyet, her ne olursa olsun- GO tahtasıyla paralel özellikler ta??r. Bu yüzden GO felsefesini benimsemiş insanların, galibiyet için stratejik altyapılarını, sadece sald?rganlık üzerine değil, ileri hamleleri görerek, kritik hamle olasılıklarını dü?ünerek kurgulamaları gerekmektedir.
asdsdasPeki, ö?renmesi kolay olan bir oyun neden bu kadar karma??k olabilirı Bu sorunun yanıtı aslında kolayd?r ama neden karma??k oldu?unu anlamak çok zor bir süreçtir. Kolay olmasını matematiksel olarak hesaplayabiliriz. ?ekilde gördü?ünüz tahta profesyonel GO tahtasıd?r.
19×19’luk bu tahtanın ilk ta? için 361 hamle olasıl??? vard?r. 2. ta? için ise 360. Satranç oynamay? biliyorsanız e?er, satrançta ilk hamle için 20 olasılık (yarım hamle), ikincisi içinse yine 20 olasılık vard?r. Tam hamle için 400 olasılık oluyor dolay?sıyla. (Satranç hamle karma??kl??? bkz[3]) GO için bu karma??klık 129.960 olasılık ile hesaplanır. Bu da oyun bitene kadar kat be kat fazla hamle şansınız var demektir. Bu sebeple her ?eye rakip olabilen bilgisayarlar yüksek seviye GO oyuncuları için ciddi tehlike te?kil etmiyorlar. Satranç oyunu için geliştirilen yapay zeka oyuncuları bir satranç ustasını seneler önce yenebilmiş olmasına ra?men, uzmanlar GO oyunu için bunu mümkün k?lm?yorlar. Mehmet Karadeniz’in çevirisini yaptı?? Richard Bozulich’in kitab?nda “Bilgisayarlar bugünkünden on kat daha h?zl? çal??sa bile, belki biraz daha iyi oynarlar” diye anlatıl?r. 10 ya da 100 kat bile h?zl? çal??ma ile yukarıdaki olasılık hesaplamaları için en ak?ll? bilgisayar programları bile yeteli olmaz. “Bir de GO oyununun sanatsal yanı oldu?u dü?ünülünce sanatın program? yapılamayacaşından bir gün bilgisayar GO oynayabilse de güzel bir oyun çıkaramayacaktır” diye yazmıştır.
Oyunun kurallarına geçmeden önce, GO hakk?nda söylenilecek çok fazla ?ey oldu?unu belirtmek istiyordum. Yaz?m?n sonunda hangi kaynaklardan yararlanabileceğinizi belirttim.
Go’da Seviyeler
Uzak do?u kültürünün bir parçası haline gelen, çekirge-usta ilişkisinin en eski örneklerinden biri olan “karate”de, yeni bağlayanlardan ustalarına kadar ö?rencilerin aralarda belirli seviyelere ula?maları gerekmektedir. Beyaz kuşaktan siyah kuşaşa 7-8 seviyenin her kademesinde ö?rencinin ustal?şa ne kadar yakla?tı?? belirtilir. GO da ise ö?rencilik 30. Kyu dan bağlar ve ustal?şa do?ru 9. dan a kadar sürer. Bu süreçte Kyu olmak ö?renci olmak demektir. Farkl? seviyelerdeki oyuncular, aralarındaki fark? bilerek oyuna bağlarlar. Bu fark? kapatarak daha adil bir oyun oynayabilirler. Bunu da, zay?f olan oyuncunun, tahtaya güçlü olan oyuncu oynamadan aradaki fark kadar ta? koymasıyla olur. Bu tağlara handikap denir. Handikap tağları, tahta üzerindeki y?ld?z noktalarına konulur. En fazla 9 adettir.
Go’da Kurallar
GO tahtası 9×9, 13×13, 19×19 boyutlarında olabilir.Ta? sayısı 19×19 tahta için 180 adet beyaz, 181 adet ise siyah içindir. Tağlar karelerin kesişim noktalarına konularak oynanır. Oyunda amaç ta? almak değildir. Alan fethetmektir. E?er rakip oyuncunun taşını almışsanız 1 puan ta?tan, 1 puan da alandan kazanırsınız. Ama rakip tağlara hücum etmek her zaman kazançl? olmayabilir.
Bir ta?, rakip tağlar tarafından ?ekildeki gibi çevrelenmişse ta? ölmü? demektir. Aynı ?ekilde birden fazla ta? rakip tarafından çevrelenmişse çevrelenen tağlar rakibin tağları ve alan da rakibin olmu?tur.
Aslına bakarsanız bütün kural bundan ibarettir denilebilir. Bunun dışında birkaç adet temel terim vard?r. Bunların hepsini playgo’dan okuyabilirsiniz.(bkz [5]) Bütün hamle olasılıklarını -mümkün değil- bir yaz?yla anlatamam. Ayrıca verdişim dişer linklerden de daha ayrıntıl? bilgiler alabilirsiniz.
?leriki say?larım?zda GO ile ilgili daha ayrıntıl? yaz?lar okuyabilirsiniz. Ayrıca GO problemleri çözmek isterseniz buraya tıklay?nız.
Kaynaklar:
- http://www.bilisimdergi.com/Bir-Yasam-Tarzi-11-10.html
- http://tr.wikipedia.org/wiki/Go [2]
- http://en.wikipedia.org/wiki/Shannon_number Satranç karma??kl??? sayısı[3]
- http://www.go.metu.edu.tr/yazi1.html GO terimleri[4]
- http://playgo.to/iwtg/en/ GO ya giriş temel teknikler.[5]
- http://gobase.org/studying/rules/?id=9&ln=tr [6]
- http://www.goproblems.com/ Go problemleri için[7]
- http://www.usgo.org/ Amerikan Go federasyonu[8]
- Go Art and Philosophy By Hajime Okada[9]
- The Game of Go: Speculations on its Origins and Symbolism in Ancient China By Peter Shotwell © 2002[10]
- THE GAME OF GO: A CHINESE WAY OF SEEING THE WORLD by Elisabeth Papineau[11]
Beni Bul Anne